Cambodjaanse bruiloft en politieke spanningen

Hallooow allemaal,

Onze beste vriendin Seca is de vorige week getrouwd met Enrique, een sympathieke Spanjaard uit Barcelona. Met een traditionele "Khmer" bruiloft in het vooruitzicht was Enrique wat opgelaten over wat hem allemaal te wachten stond. Tijdens een Cambodjaanse bruiloft kleedt het echtpaar zich maar liefst 8 keer om! 7 Keer in een verschillende kleur want elke weekdag heeft in Cambodja een eigen kleur. Vroeger kleedde men zich volgens dit gebruik, maar heden ten dage wordt dit alleen nog voor ceremoniën en huwelijksplechtigheden gebruikt, al neemt men het niet meer zo nauw met de exacte kleurstelling. Uiteraard gaat dit via een verhuur-service, want de kosten zouden anders de pan uitreizen. Als laatste is de moderne versie (bruidegom in pak en bruid in het wit) aan de beurt. De originele kleuren met weekdagen op een rijtje (zie onderstaande foto, sorry voor de slechte kwaliteit)

• Zondag: Rood
• Maandag: Oranje
• Dinsdag: Violet
• Woensdag: Groen-geel
• Donderdag: Groen
• Vrijdag: Donkerblauw
• Zaterdag: Donkerpaars

Enrique tijdens zijn eerste verkleedpartij

Om het leed (haha) wat te delen beloofde ik Enrique dat ik ook in traditioneel kostuum zou komen. Zo gezegd, zo gedaan. Dara op pad gestuurd om zijde te kopen en daarna maten opgenomen bij de kleermaker. Zoals verwacht kwam Dara met meer stof terug dan afgesproken, dus uiteindelijk heb ik er nu ook twee mooie linnen bloezen met lange mouwen en een witte pantalon ("zwart staat niet bij traditioneel", was Dara's motief) bij. Het viel allemaal wat duurder uit maar ach... ik koop zelden iets voor mezelf en ik verwacht in de toekomst nog wel meer trouwerijen hier. Bovendien heb ik wat warm spul nodig voor Nederland. Heb inmiddels een spijkerjack en een paar winterschoenen, nu alleen nog een echte winterjas, een paar sweaters en t-shirts als onderkleding. Ik verwacht een kou-attack als ik in Nederland aankom in december!

Enrique met z'n neefje

Ik op z'n traditioneel Cambodjaans

Omdat de kids van AAA er 5 weken niet zullen zijn, besloot ik op verzoek van Seca om de zaterdag voorafgaand aan de bruiloft te besteden aan het koken van een vegetarisch menu. Een Duitse genodigde was de enige andere vegetariër, dus er was werk aan de winkel. Ik maakte een zestal gerechten, 3 westerse en 3 Cambodjaanse. Als opwarmer een snack van gemarineerde, gefrituurde champignons met chili-dip, zondagse soep met (nep) balletjes en een knapperige salade met mediterrane dressing. Als hoofdgerecht "koko" (Cambodjaans curry-stoofpotje van allerlei groenten met tofu) en gestoomde "mini-paksoy" in pittige knoflook-soyasaus met gemarineerde zachte tofu. Daarbij gewokte rijstnoedels met Aziatische groenten-mix. Allemaal gezond en lekker! Mijn Duitse mede-vegetariër genoot er zichtbaar van. Zelfs de familie van Enrique die bij ons aanschoven prefereerden mijn brouwsels boven de catering (houden blijkbaar niet zo van Aziatisch), wat op zich geen probleem was want ik had uiteraard veel te veel gemaakt.

Mijn vegetarische brouwsels

Cambodjaanse zoetigheden (desserts) van de catering

Voor de bruiloft moest ik al om vijf uur op. Voor mij niet zo'n probleem aangezien ik elke morgen al om half zes opsta. Bruilofts-ceremoniëen beginnen in Cambodja om zeven uur. Douchen, mediteren, ontbijten (ontbijt bij de bruiloft is verzadigd met vlees, dus daar voor mij alleen fruit), omkleden, nieuwe handgemaakte schoentjes aan (die naar bleek veel te strak waren en behoorlijke blaren achterlieten) en op naar de 1e helft van de feestelijkheden. Met de auto naar Diamond Island was nog niet zo gemakkelijk, want uitgerekend die dag waren demonstraties op touw gezet door de politieke oppositie en alle straten rond het centrum waren gebarricadeerd. Slechts een handjevol waren toegankelijk voor noodgevallen en inwoners van het gebied, doch zwaar bewaakt. Uiteindelijk waren we toch nog op tijd. Tijdens de huwelijksceremonie heb ik me bij de familie van Enrique geschaard, bij wijze van getuige omdat het anders maar dun bezaaid zou zijn qua westerlingen.

Vers vlees op de markt... voor mij niet meer van toepassing!

Mijn vaste tofu & noedel-kraam

Verkoopster met een goedkopere plek... onder de trap!

Fruit wordt klaargezet voor de huwelijksceremonie

Enrique legt geloftes af tegenover zijn schoonmoeder

Een dik uur in kleermakerszit... pfff, stijve ledematen!

Daarna de haarceremonie. Familieleden en kennissen knippen het haar van het bruidspaar (niet echt natuurlijk) en besproeien het met parfum, bij wijze van zegening en gelukwensen voor het kersverse paar. Tijdens deze ceremonie voert een duo (man en vrouw) een komische act uit, wat het serieuze karakter van de ceremonie toch erg plezierig maakt. Zelfs ik begrijp er toch een en ander van. Heb ik toch al meer van de taal opgepikt dan ik dacht! Rond lunchtijd was het tijd voor een ruime middagpauze. Ik kon eindelijk mijn te strakke schoenen uitschoppen (ik voelde me als Pinokkio, zo stijf als ik erin liep) en bereid het avondeten verder voor.

Drie verschillende klederdrachten op rij

Daarna was het tijd voor de volgende verkleedpartij. Ik liet de nieuwe schoenen links liggen en nam mijn lievelingsstappers die ik een opknapbeurt had laten geven. Jasje uit de verhuur erbij en zo stond ik voor de rest van de avond "strak in het pak". Vroeger had je mij zoiets niet moeten vragen, want zelfs als getuige bij de huwelijken van mijn oom en mijn neef, ging ik "cashual" gekleed. Sinds ik verplicht ben om op school formeel gekleed te komen, heb ik er niet zo'n moeite meer mee. Het ziet er ook best puik uit, al zeg ik het zelf.

Samen naar het vogeltje lachen

Auw! Ze zitten nog erg strak

Cambodjaanse bruiloften verschillen enorm van onze westerse feesten. Het bruidspaar heeft zelf weinig tijd om van het festiviteiten te genieten. Pas als ze alle gasten verwelkomd hebben (bij de voordeur), kunnen ze nog net een dik uur van het gedruis meebeleven. Bovendien bestaat het merendeel van een bruiloft uit eten. De zaal is ingedeeld in tafels voor 10 personen en pas als een tafel compleet bezet is (zo zit je dus vaak bij mensen die je niet kent) wordt de catering in gang gezet. Zo eet men dus in volgorde van binnenkomst en terwijl de een aan het voorgerecht begint, is de ander al "kachel" van de whisky! De laatste twee uur wordt er eigenlijk pas gedanst, want in Cambodja zijn feesten vaak vroeg ten einde. Meestal is het tussen 9 en 10 over, maar dan heb je het ook wel gehad als je vanaf 5 uur op de been bent.

Aan tafel!

Seca in kleur no.4 met bruidsmeisjes en Dara

Na het ontvangen van de gasten, is er nog een inzegenings-ceremonie, waarbij het bruidspaar over een rode loper tussen de gasten doorloopt (zie filmpje), terwijl ze bedolven worden onder een regen van bloemen. Prachtig om te zien. Aangezien er Khmer-muziek de boventoon voert op Cambodjaanse bruiloften, werd bij Enrique en Seca de gulden middenweg bewandeld door de band. Ik werd onverwachts door Seca gevraagd om voor haar en Enrique de openingsdans te zingen. Je ziet, zelfs in Cambodja kom ik er niet onderuit! Ik voelde me overigens wel vereerd om deze taak te mogen vervullen. Het werd "Hello" van Lionel Richie. Verwonderde blikken, een dankbaar applaus en rozen vielen me ten deel... ik voel me nog altijd wat opgelaten als dat gebeurt. Zelfs op 38-jarige leeftijd word ik er nog steeds verlegen van.

Hello...is it me you're looking for?

Yes, I can see it in your eyes!

Tegen het einde van het feest was onze tafel al opgeruimd en bleek mijn cameratasje en reservebatterij spoorloos verdwenen te zijn. Had iemand de plastic zak waar ook nog ander spul inzat voor afval aangezien of het gewoon weggepikt? Wat moet iemand nou met een camera-batterij en een tube gel? Ik had net de dag ervoor een nep-batterij als reserve gekocht, maar het origineel was nu weg... balen! s' Middags was thuis in de parkeerruimte mijn helm ook al voor de 3e keer gestolen. Alsof de bruiloft niet al duur genoeg was!

Nu stelen ze ook al camera-batterijen en gel!

Op weg naar huis zagen we de overblijfselen van de demonstraties (scheermesprikkeldraad en dranghekken) overal langs de weg staan. Na de middagpauze hadden we al via sluipwegen de weg terug naar de zaal moeten vinden, want we kwamen er nergens meer in. We reden met een omweg naar huis omdat er op verschillende plekken nog relletjes aan de gang waren. Maandag vernam ik dat er een persoon door het hoofd geschoten was en er tientallen gewonden waren gevallen, met name door traangas,  katapulten met stalen knikkers en rubberkogels van de oproerpolitie. De dode was niet eens een demonstrant, maar een bijstaander. De politie ontkent met "echte" kogels geschoten te hebben.

Gisteren vonden er opnieuw demonstraties en ongeregeldheden plaats omdat de nieuwe regering geïnstalleerd werd. Sam Rainsy, de leider van de oppositie had een boycot "beloofd" en zo waren de 55 zetels van de CNRP gisteren aldus leeg. Het wedijveren voor een hertelling blijft maar voortgaan, zelfs na het 2e gesprek onder leiding van Koning Sihamony. De 61-jarige Hun Sen had eerder al ingestemd met een hertelling maar weigerde dat te laten doen door een onafhankelijke commissie, dus dan kun je al raden hoe de hertelling zal verlopen. In het verleden brak Hun Sen al met de UN en liet ze weten hun bemoeienissen en adviezen aan zijn laars te lappen.

Koning opent het nieuwe parlement, zonder de 55 leden van CNRP

Na de verkiezingen van 28 juli van dit jaar, beweerde Sam Rainsy al dat er flink gesjoemeld was met de stemmen... geen verrassing als je weet dat Hun Sen al 28 jaar aan de macht is. Buitenlandse NGO's en mensenrechtenorganisaties kregen veel meldingen van intimidatie door lokale autoriteiten, als dorpelingen niet op Hun Sen zouden stemmen. Ook was er een absurde stijging in aanvragen voor identiteitsbewijzen in de weken vóór de verkiezingen, wat kan duiden op "geeststemmers" - mensen die niet bestaan of overleden zijn. Het touwtrekken zal voorlopig nog wel geen einde kennen en Cambodjanen wachten gespannen op een oplossing... of misschien wel een strijd! We zullen zien. Lees de artikelen van "Washington Post" en "Phnom Penh Post" maar eens na (Engels uiteraard)

Netjes en strak in het pak met het bruidspaar en mijn schat!

Ondertussen ben ik veel bezig met de voorbereidingen op mijn reis naar Nederland en zie mijn takenlijst sneller groeien dan dat ik het gedaan krijg, waardoor mij frustratieniveaus soms stijgen en ik wat nerveus word. Ik realiseer me dat ik niet alles meer gedaan zal krijgen en moet een selectie gaan maken, wat betekent; veel schrappen en het belangrijkste doen, al is dat gemakkelijker gezegd dan gedaan. Ik wil zoveel maar heb nog maar 10 weken. Tussentijds moet ik gewoon werken en ook af en toe slapen, haha!

Verlovingsfeest & Renovatie AAA hervat!

Hallo alweer,

Even een samenvatting van de meest belangrijke gebeurtenissen vanaf het laatste bericht;

Pitchu's nieuwe rustplek, de badkamer!

Dara's dinerfeestje ter ere van zijn op komst zijnde verjaardag (5 dagen te vroeg!), was voor mij wat minder geslaagd. Zoals gezegd had ik de hele dag staan koken en net voor hun komst kreeg ik de volgende mededeling; "mijn nieuwe collega's weten nog niet dat we een relatie hebben en je moet doen alsof je mijn huisgenoot bent"...verdomme 10 jaar over gedaan om uit de kast te komen, moet ik er weer in! Ik begrijp de culturele druk, maar ik kan dat acteerwerk niet meer opbrengen. Cambodjanen hebben sowieso de neiging om je het hemd van het lijf te vragen, vooral of je getrouwd bent en wat je allemaal doet...dus toen ze er daadwerkelijk waren, ging het wat stroef.

Prestatiegericht Cadeau; een lederen werkmap!

 Ik gedroeg me als 'de huisgenoot,' en na het eten draaide ik me om naar mijn laptop. Ik bootste een nep-werksfeer na, tot zichtbare ergernis van Dara...ik kon me gewoon niet mengen in de gespreksstof. Ik kan dat gelieg niet meer hebben...ik ben wie ik ben, wie dat niet accepteert blijft maar weg! Heb Dara na afloop gezegd dat dit mijn laatste acteer-etentje was, volgende keer zonder mij. Zijn gasten kwamen overigens 'op Cambodjaanse wijze' een uur te laat en waren vervolgens binnen 2 uur weer weg. Kon ik te minste weer opgelucht mezelf zijn!

Aankomst op het verlovingsfeest

 Het verlovingsfeest van Enrique en Seca was mijn eerste "op zijn Cambodjaans" en wat een erg serieuze ceremonie lijkt, is voor de moderne Cambodjaan en zeker voor mij als buitenlandse "Infiltrant" eigenlijk niet meer dan het in ere houden van traditities. Net als Sinterklaas vieren, maar dan anders. Flink wat poespas in de vorm van "formele" gesprekken tussen de ouders van de bruid en de nieuwe echtgenoot, gekleed in een jasje van overdadige fruit offerandes en doorsluizen van envelopjes en eventueel het aanbieden van de bruidsschat. Omdat Enriques ouders inmiddels te oud zijn om te komen, werd hij bijgestaan door zijn Spaanse vriend Daniel, tevens de werkgever van Seca.

Enrique met bos rozen

Ouders van Seca

Zonder heisa omschreven gaat het als volgt; de ouders van de bruid verklaren dat hun dochter geen andere scharrels heeft en normaliter doen de ouders van de bruidegom hetzelfde. Daar wordt dan zo'n kwartier over geklessebest en dan wordt toegezegd (of niet). Dan worden de overdadig versierde manden met fruit aangeboden en eventueel het geld (de bruidsschat) maar dat kan ook later in privé. De toekomstige bruid krijgt een bos bloemen van haar verloofde en dan worden de ringen uitgewisseld en nog een mondvol woorden.

Een van de vele fruitmanden

Bevestiging van het aanzoek

Daarna gaat iedereen in reces voor een uur of 2 en wordt er gegeten. Tijdens de ceremonie worden ook zoetigheden, fruit en drinken aangeboden aan de gasten om de honger tussendoor te stillen. We gingen rond het middaguur naar 'Tonle Bassac', een buffetrestaurant, met gelukkig voor mij een ruim aanbod in vleesloos voer. Dankzij de vloedgolf aan overbodig veel fruit, ging ik daarna met een flinke zak vitaminen en een doosje Cambodjaanse zoetigheden (lijkt 'n beetje op Turks fruit) naar huis. Heb er de afgelopen week heerlijk van genoten. De zoetigheden heb ik mee naar AAA genomen. Wat moet een familie anders met 25 kilo fruit,...weggeven dus!

De ringen...

Nog even saampjes op de foto...klaar is kees!

Alles bij elkaar had het zo'n 4 uur geduurd. De ceremonie zelf had wat mij betreft ook in 5 minuten gekund. "Ik wil met jullie dochter trouwen, vinden jullie dat goed"? Even wachten op de toezegging, bosje bloemen, ringen om...klaar! Al die omslachtigheid, 't kost zoveel tijd en in dit geval ook nog ns behoorlijk wat geld. Dara moest daarna onmiddellijk op weg naar Siem Reap voor zijn werk. De rest van de week zou ik alleen doorbrengen. Een verademing omdat ik een week lang bevrijd zou zijn van zijn wanorde en geknoei, maar zeker ook een gemis in huis.

Dara was in Siem Reap tijdens zijn verjaardag afgelopen donderdag en dat vond ik best sneu, kon er zelfs niet van slapen. Als pleister op de wond kreeg hij als verrassing van zijn collega's in Siem Reap een taart. Dara vond het werk in Siem Reap erg leuk. Zijn collega's daar zijn erg gastvrij en werken samen als één familie. Hier in Phnom Penh is dat wel anders. Dat komt met name omdat ze een bullebak van een Franse manager hebben. Hij behandelt de 'Khmer' alsof ze slaven zijn met geen greintje respect voor culturele verschillen en tolereert geen enkel weerwoord...zijn wil is wet. Dat staat Dara nu al tegen, dus ik weet niet hoe lang hij dat met zijn 'mondige' karakter nog blijft volhouden. Bovendien werkt hij momenteel gemiddeld 12 uur per dag (6 dagen per week), terwijl de officiële kantooruren net als bij ons van 8 tot 5/6 zijn. Voor de overuren krijgt hij geen cent meer. Ondanks dat hij nu bijna het dubbele verdient, had hij met zijn vorige baan enorm veel vrijheid en werkte thuis. Hij had er gemakkelijk nog een parttime baan bij kunnen nemen. We zullen zien hoe het loopt.

Collega's met hun kinderen in Siem Reap

Zondagmiddag zou ik zoals gezegd iets voor "Internationale kinderdag" doen, ware het niet dat er precies één kind te bespeuren was. De anderen waren dat weekend naar hun ouders. Ik heb de tijd nuttig besteed door met Meneer Sopha en Mevrouw Metry van 'Apsara Arts Association' de renovatie door te spreken. Intussen kan ik blij vermelden dat het plafond in het 'meidenverblijf' (zie foto's) er in zit. Deze week is de elektrische bekabeling aan de beurt. Ik vond eigenlijk dat dat eerst zou moeten, maar het gaat met goedkeuren van Jochen, op de Cambodjaanse manier. Overal plastic strips dus...maar vooruit, niet zeuren...er komt schot in de zaak.

Plafond voor betimmering

Jochen komt komende donderdag eindelijk na 9 maanden zelf weer even poolshoogte nemen. Eerst 3 dagen, daarna geeft hij een fotografiecursus in Myanmar en komt hij nog 2 weekjes terug. Als afsluiter van zijn verblijf willen we de renovatie afgerond hebben en officieel laten openen door de Duitse Ambassade, die hebben tenslotte ook $2000,=  gesponsord. Dan zijn we echter nog niet klaar maar komt de volgende uitdaging. Geld bij elkaar sprokkelen voor de inrichting en sponsoren vinden voor de continuering van het project. We moeten iemand in dienst nemen voor het toezicht op de meiden (soort 'Nanny') en de maandelijkse kosten (eten, kleding, schoolgeld voor basisonderwijs et cetera) moeten ook ergens vandaan komen.

Mooi bedekt!

Met name daarom, werk ik momenteel dagelijks aan het afmaken van de website. Ik hoop als ik helemaal klaar ben met de opzet en de Facebook- en twitterpagina, dat de stichting wat beter gaat rollen. We hebben slechts een aantal (om precies te zijn 5) vaste sponsoren, te weinig nog om projecten uit te breiden. We vragen niet om veel. Al kun je maar 2, 5 of 10 Euro (meer mag uiteraard ook ;-)) missen, hier kunnen we er veel voor doen. Aan het eind van dit bericht zal ik je er nog eens aan herinneren.

Afgelopen zaterdag kreeg ik plots maagkrampen. Ik kan me niet meer herinneren hoe lang dat geleden was. Zeker omdat ik geen vlees meer eet, dacht ik dat het risico op maagproblemen te verwaarlozen was. Niet dus! Ik kan me ook geen voorstelling maken waar het van kan zijn, aangezien ik al dagenlang mijn eigen maaltjes kookte...misschien niks met eten te maken. Ik heb ook al 'n dikke week 'n koortslip, dus misschien 'n virusje? Ik nam per uitzondering een 'spasfon', een effectief pilletje. Krampen verdwijnen meestal binnen 'n half uur, ook deze keer.

Omdat 't helpt!

 Nou neemt het hoogst waarschijnlijk niet de oorzaak weg, maar ik had geen zin in gesukkel. Ik neem zelden medicijnen en ook nu heb ik er slechts één geslikt. De mildere krampen van de laatste dagen heb ik op een natuurlijke manier geïncasseerd. Zo licht mogelijk gegeten (rijstsoep met groente en gember), maar ik kon mijn koffie niet laten staan. Ik weet dat het niet goed is, maar ik laat al zoveel dat ik me 'mijn koffie' niet laat afnemen. Vanmorgen voelde ik me al stukken beter, ook de koffie viel goed en ik heb weer boterhammetjes met echte boter, pindakaas en zelfgemaakte mango jam (yummy) gegeten. Nu hopen dat het zo blijft.

Gaat alweer stukken beter!

Ondanks de krampen ben in zondag toch naar de kids gegaan. We hebben 'Mandala's' gemaakt. Voor de leek; cirkelvormige tekeningen die iets over je persoonlijkheid kunnen zeggen of de stemming waarin je verkeerd. De kleuren die je kiest, zeggen iets over je stemming. Het spreekt voor zich dat hoe lichter de kleuren die je kiest, des te vrolijker je stemming. Ik ben verder niet gaan analyseren, dat is moeilijk uit te leggen aan de kids en ze genoten er toch al van...meer is niet nodig!

Kleuren...

...uitknippen en op gekleurd papier plakken

Mooi he?!

De  kleurpotloden die ik de laatste 5 maanden gebruik waren wederom een miskoop. Kocht begin van dit jaar 7 goedkope sets. Omdat ze veelvuldig gebruikt worden, vallen ze regelmatig en ouders met kleine kinderen weten waar ik het over heb. Ze breken van binnen. Vervolgens slijp je ze totdat je een ons weegt en hou je van die 'kleuterpodloodjes' over. Elke keer breekt de nieuwe punt weer af. Weer een les geleerd. Zondagavond liep ik toevallig tegen een aanbieding aan van een goed merk, Staedler. Ik kocht meteen 10 sets (12+goud&zilver gratis) en omdat er een verharde laag om de kleurkern zit, breken ze nauwelijks. Ook de viltstiften die ik 'n hele tijd geleden voor 'n prikje op de markt kocht behoren in de categorie "miskoop". Na 5 keer gebruiken, waren ze opgedroogd. Voor een paar dollar meer, gaan ze wel een jaar mee...uiteindelijk bespaar je dus geld én ellende.

Die rooie is alleen nog nuttig voor kleinduimpje!

Voor 'n paar cent meer; Staedler met ABS (Anti Breek Systeem)

Tot slot nog even teruggekomen op het plan "Redt Apsara Arts Association". Na de verbouwing hebben we een minimum budget nodig om de maandelijkse kosten van de inwonende meiden te dekken. In beginsel 6, later waarschijnlijk meer. Voor 6 kinderen elke dag eten, stroom en water, schoolgeld, boeken en af en toe wat nieuwe kleding. Jochen doet zijn uiterste best om structurele sponsoren te krijgen in Duitsland en ik hoop met "Stichting Cambodja-Kids" daaraan bij te kunnen dragen. Dat hangt mede af van jullie 'support'. Wil je steunen met een eenmalige- of  maandelijkse gift groot of klein, elke euro is welkom en ik zorg er persoonlijk voor dat het goed terecht komt. Maak je bijdrage over op bankrekeningnr. 1539.54.191 (Rabobank) t.n.v. 'Stichting Cambodja-Kids' o.v.v. "Redt AAA" (of je eigen boodschap). Namens de kids en mij alvast hartelijk bedankt!

Pitchu voelt zich helemaal thuis tussen de kids van AAA

Tot snel